RETURN

"Filozofować po polsku. Źródłowość języka - uniwersalizm zagadnień"

  • organizer: Akademia im. J. Długosza, Wydział Filologiczno-Historyczny
  • published:
  • actualised:
  • branches:
  • place: Częstochowa, Poland

type of event: conference

range of the event: country event

address: ul. Zbierskiego 2/4

town: Częstochowa

country: Poland

room:

place: Instytut Filozofii, Akademia im. J. Długosza

additional information:

Start the event: 2019-05-08

End of the event: 2019-05-08


Zapowiadana konferencja jest drugim spotkaniem, którego temat wyznacza szerokie ramy projektu naukowego, proponowanego przez pracowników Instytutu Filozofii w Akademii im. Jana Długosza. Podobnie jak przed rokiem, wysiłki uczestników mają dotyczyć wyrażania filozoficznych treści w języku polskim. Chodzi więc tutaj zarówno o twórczość oryginalną, jak i przekłady z innych języków, nowożytnych oraz klasycznych. Poziom czysto językowy stanowić będzie właściwe tło dla przedstawienia trudności, związanych z przekazywaniem istotnych treści filozoficznych w spotkaniu różnych kultur. Język – tak, jak w założeniach towarzyszących konferencji zeszłorocznej – zostanie tutaj potraktowany jako najdoskonalszy przejaw oraz wyróżnik polskiej kultury.

Współczesne złożone relacje międzykulturowe mają swój wyraz także w filozofii i jej języku. Mimo postępującej globalizacji procesów cywilizacyjnych i kultury, mających swoje odbicie w sferze komunikacji językowej, w tendencji do uniwersalizacji języka, wiele doświadczeń kulturowych osadzonych w lokalnym doświadczeniu może mieć znaczenie uniwersalne. Filozofia otwarta na wiodące od wieków trendy uniwersalizacyjne może utracić zdolność do interpretacji tego, co istotne w narodowym horyzoncie kulturowego dziedzictwa i doświadczenia, jeżeli jej zainteresowania i język oderwą się od lokalnego podłoża kulturowego i języka. Jedną z funkcji filozofii jest służenie narodowej wspólnocie – zarówno przez zrozumiałe przyswajanie treści uniwersalnych, jak i wyrażanie w języku ojczystym tych treści, które z perspektywy partykularnego doświadczenia mogą zarazem wyrażać, opisywać, wyjaśniać i projektować naszą tożsamość pośród innych. 
Maurycy Mochnacki (1803–1834) napisał: „Wiek nasz jest wiekiem największych teoretyków” (O duchu i źródłach poezji w Polszcze, w: Rozprawy literackie, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, Wrocław 2004, s. 4), postulując oparcie rzetelnej krytyki literackiej na podstawach filozoficznych: „Gałąź nauk metafizycznych obejmująca teorię piękności, jej wzory i prawidła, krytyka rozsądna, nie skrzętnemu wytykaniu skaz w tworach imaginacji i natchnień, lecz sprawiedliwemu wymiarowi ich wartości poświęcona, nie były dotąd znane w Polszcze” (tamże, s. 5). Mochnacki, będąc wybitnym zwolennikiem nowych wówczas romantycznych prądów, zachęcał do nadania literaturze „cechy narodowej”, która miałaby wynikać „z charakteru, zwyczajów i podań ojczystych”, ponieważ: „Jej żywotne części złożone z tylu różnorodnych pierwiastków, ile się znajduje narodów, które przez naukowe, towarzyskie i polityczne powinowactwo swój wpływ pamiętnym na naszej ziemi uczyniły, stały się zbyt słabą rękojmią jej trwałości i powodzenia na przyszłość” (tamże). Istotnym oparciem dla nowych prądów literackich miała się stać filozofia, a jako przykład oryginalnej myśli filozoficznej Mochnacki stawiał ówczesne Niemcy. 

Filozofia jest szczególnym oraz wyjątkowym przedmiotem, a raczej bezcennym depozytem, który bywa przekazywany, ale równocześnie przetwarzany i dostosowywany do potrzeb tych, na język których bywa przekładana. Rzetelny wysiłek związany z przekładami równocześnie rozwija i ubogaca język, rozwija kulturę. Wpływając na to, co partykularne, nigdy nie niszczy źródłowości języka – wręcz przeciwnie – zachowanie jej jest warunkiem koniecznym przyjęcia i zrozumienia tego, co ma wymiar i walor uniwersalny.

Tegoroczna sesja ma dostarczyć analiz i refleksji dotyczących tego iście dialektycznego napięcia pomiędzy partykularyzmem polskiej kultury i szczególnymi właściwościami polskiego języka, będącego jej wyrazem oraz tym, co z natury swojej, stanowiąc problem filozoficzny, ma wymiar uniwersalny. Jej wybrane referaty będą opublikowane w „Ruchu Filozoficznym”, w zeszycie poświęconym filozofii polskiej.

The program of this event is not currently available

organizer name: Akademia im. J. Długosza, Wydział Filologiczno-Historyczny

address: ul. Zbierskiego 2/4

town: 42-202 Częstochowa

country: Poland